(روزنامه سرمايه ۲۵ شهريور ۱۳۸۸)
 
طی سال های پس از پیروزی انقلاب درآمدهای نفتی کشور به 735 میلیارد دلار رسیده و با توجه به اینکه صنعت نفت بیشترین تاثیرگذاری را در اقتصاد کشور داشته، اما نمی توان حجم سرمایه گذاری های انجام شده در بخش های بالادستی را مطلوب ارزیابی کرد.

چه بسا در دوره جنگ عملاً امکان سرمایه گذاری یا برنامه ریزی دقیق وجود نداشت و در دوران سازندگی هم به حد کفایت انجام نشد. گرچه در دوره هشت ساله اصلاحات سرمایه گذاری در این بخش رونق گرفت، اما با توجه به حجم ذخایر نفت و گاز موجود در کشور باز هم کافی نبود. چه بسا وجود طرح های عقب افتاده از یک سو و ضرورت سرمایه گذاری در حوزه های صیانتی و میادین مشترک نفت و گاز با کشورهای همسایه از سوی دیگر عملاً کندی حرکت در این مسیر را به دنبال داشت. این در حالی است که رقبای ایران در حوزه های مشترک عملکرد بهتری داشته و پیشی گرفته اند و این روند همچنان ادامه دارد. طی چهار سال گذشته نیز با وجود رشد درآمدهای نفتی میزان سرمایه گذاری ها در بخش های بالادستی به طور مشخص کاهش یافته است.اما نکته بسیار مهمی که در این بین مطرح می شود این است که آیا سرمایه گذاری های انجام شده در این سال ها موفق بوده یا خیر. طبیعی است در این زمینه نیز انتقاداتی وجود دارد که همگی متاثر از فقدان نقشه راه و برنامه جامع برای ذخایر هیدروکربوری است. براین اساس می توان گفت سرمایه گذاری های انجام شده در این بخش قطع یقین در بهترین محل مصرف نشده و هدفگذاری مشخصی را دنبال نکرده است. در این صورت با ارزیابی کلی از روند سرمایه گذاری در بخش های بالادستی این نتیجه حاصل می شود که مهم ترین چالش صنعت نفت کشور نداشتن یک نقشه جامع، استراتژیک و راهبردی است. چه بسا هم اکنون نیز ذخایر عظیمی از نفت و گاز در کشور وجود دارد که برنامه ریزی برای آنها نیز پیچیده خواهد بود. بنابراین باید با تدوین این نقشه جامع و در نظر گرفتن شرایط بازارهای جهانی و روند فعالیت های رقبا و همسایگان نفتی در اولویت گذاری طرح های صنعت نفت دقت بیشتری لحاظ شود زیرا هم اکنون رقبای ایران در میادین مشترک با سرعت بسیار بالایی حرکت می کنند و باید برنامه جامعی برای آن داشته باشیم. طبیعی است با در اختیار داشتن نقشه راه اولویت سرمایه گذاری ها مشخص می شود و به سرعت می توان به اهداف در نظر گرفته شده برای بخش های بالادستی صنعت نفت دست پیدا کرد. گرچه در حال حاضر چنین نقشه ای در دست نیست و تمام سرمایه گذاری هایی که تاکنون انجام شده اولویت ها در آن مشخص نبوده، اما در فضای کنونی و با برنامه ریزی دقیق می توان طرح جامع و مدونی را برای سرمایه گذاری در صنعت نفت فراهم کرد. بدیهی است چنانچه قرار بر این باشد روند گذشته دنبال شود امکان رسیدن به اهداف در نظر گرفته شده وجود نخواهد داشت.