ميزباني سومين اجلاس مجمع جهاني صادرکنندگاه گاز

سومين اجلاس سران و هفدهمین اجلاس وزارتی مجمع جهانی کشورهای صادرکننده گاز (GECF) ، در روزهاي  س‌ام  آبان‌ماه تا دوم آذرماه در تهران برگزار خواهد شد. این سومین باری است که  اجلاس وزراي اين مجمع در ایران برگزار می‌شود و اولين باري است كه جمهوری اسلامی ایران ميزبان  اجلاس سران اين مجمع است. جمهوري اسلامي ايران بنیانگذار  مجمع جهانی كشورهاي صادركننده گاز شناخته می‌شود. اولین اجلاس این مجمع در سال 2001 میلادی به دعوت ایران در تهران برگزار شد و مجمع تا سال 2008 حرکتی آرام  در قالبی مشورتی را به سمت شکل دهی یک سازمان هماهنگ کننده کشورهای عضو طی کرد. در سال 2008 میلادی در جریان هفتمین اجلاس مجمع که در روسیه برگزار شد مجمع انسجام بیشتری پیدا کرد، اساسنامه مجمع در این اجلاس به تصویب رسید و مقرر شد که مجمع دارای یک دبیرخانه دائمی باشد و توافق شد که این دبیرخانه در شهر دوحه در کشور قطر تاسیس شود. در هشتمین اجلاس مجمع در سال 2009  که در دوحه قطر برگزار شد، به پیشنهاد روسیه "لئونید بوخانوفسکی" به عنوان اولين دبیرکل (مدیر دبیرخانه مجمع)  انتخاب شد  و مسئولیت وی مجددا در جریان  سیزدهمین اجلاس وزارتی در ماه دسامبر 2011 در  دوحه، تمدید شد. در سال 2014 سيدمحمدحسين‌عادلي كه در جريان پانزدهمين اجلاس مجمع در تهران به‌عنوان دبيركل انتخاب شده بود، اين مسئوليت را به‌ عهده گرفت.

تاکنون 13 کشور اساسنامه مجمع را امضاء کرده و رسما به آن پیوسته‌اند که عبارتند از : ایران، روسیه، قطر، امارات‌متحده‌عربي، عمان، الجزایر، ترينیداد و توباگو، لیبی، نیجریه، ونزوئلا، مصر، گینه و بولیوی. چند کشور نیز بعنوان عضو ناظر در اجلاسیه‌های مجمع شرکت می‌کنند که عبارتند از: عراق، قزاقستان، هلند و نروژ.

مجموعه اعضاء  مجمع، بيش از 70 درصد از ذخائر جهانی گازطبیعی را در کنترل دارند همچنین بيش از 40 درصد از تجارت گاز از طریق خط لوله و 85 درصد از تولید جهانی گازطبیعی مایع شده (LNG)، مربوط به این کشورهاست.

جلسات مجمع تاکنون 7 بار در قطر، 2 بار در هر يك از كشورهاي الجزایر، مصر، روسیه و جمهوري‌اسلامي ايران و يك بار در ترینیداد و توباگو برگزار گردیده است. ایران، قطر و روسیه با در اختیار داشتن حدود 57 درصد از ذخائر گاز جهان تاثیرگذارترین اعضاء مجمع هستند البته کشور قطر در تجارت گاز بصورت LNG و روسیه در تجارت گاز از طریق خط لوله سرآمد هستند و ایران كه در هر دو زمينه استعداد و موقعيت مناسب جغرافيائي دارد، نيز بزودي به صادر کننده خالص گاز تبديل خواهد شد.

در جریان اجلاس‌های گذشته مجمع، مباحثی در زمینه هماهنگی بازارها و بازاریابی گاز و نحوه قیمت‌گذاری عادلانه آن (در مقایسه با نفت‌خام)، مطرح شده است اما بنظر می‌رسد که با توجه به ساختار  صنعت گاز جهان و منطقه‌ای بودن بازارهای آن، هنوز فاصله زیادی تا تبدیل شدن مجمع به سازمانی تاثیرگذار در معادلات انرژی جهان وجود داشته باشد.

بازار گازطبيعي بر خلاف بازار نفت هنوز يك بازار جهاني نيست و به دليل ويژگي تجارت گاز كه عمدتا از طريق خطوط‌لوله است، با بازارهاي منطقه‌اي گاز روبرو هستيم و يكي از تلاش‌هاي همين مجمع اين است كه به جهاني شدن بازار گاز  كمك كند. گرچه هنوز فاصله بسيار زيادي با چنين چيزي وجود دارد ولي هرچقدر اين مجمع فعال‌تر و جدي‌تر برخورد بكند اين فاصله مي‌تواند كمتر بشود. علاوه‌بر اين  باید توجه داشت که در اینگونه مجامع و سازمان‌ها، موثر بودن مصوبات و تصمیمات آنها در بازار و صنعت جهانی مربوطه یک بحث است و استفاده هریک از اعضاء برای حضور در بازی و کسب اطلاع از روندهای بازار و صنعت و برنامه‌های رقبا و استفاده از مطالعات و اطلاعات انباشتی آن، موضوعی دیگر.  هم برای اولی و هم برای دومی یک دیپلماسی فعال و هماهنگی مناسب میان دو دستگاه  انرژی و دیپلماسی مورد نیاز است.

سوابق نشان می‌دهد که با توجه به نقش موثر ایران در بنیان‌گذاری این مجمع، پست دبیرکلی مجمع در مقابل واگذاری محل دبیرخانه به قطر، حق ایران بوده و در این مورد توافقاتی نیز صورت گرفته بوده است که بدلیل تغییرات مکرر در مدیریت صنعت‌نفت در دوره گذشته، فراموش شده بود. خوشوقتانه اين حق در دولت يازدهم پيگيري شد و دومين دبيركل براي مدت دوسال از ايران انتخاب شد و برگزاري سومين اجلاس سران در تهران فرصت مغتنمي است كه بتوان دوره اين دبيركلي را تمديد نمود.

با توجه به موقعیت جغرافیائی ایران، هر دو پتانسیل تجارت گاز از طریق خط‌لوله و ال ان جی برای ایران وجود دارد بنابراین قطر رقیب ایران در تجارت ال ان جی و روسیه رقیب ایران در تجارت از طریق خط‌لوله است که هر دو در مجمع حضور دارند.

برای کشوری چون ایران که با توجه به حجم عظیم ذخائر خود قطعا یک صادرکننده بالقوه گاز خواهد بود و علاوه بر این در موقعیت ویژه‌ای برای ترانزیت و سوآپ گاز قراردارد، استفاده از اين موقعيت مي‌تواند از طريق يك مجمع بين‌المللي تسهيل شود و منافعي را براي كشور ايجاد كند. همچنين براي ما حضور فعال در این زمینه و رصد کردن تحولات آن بسیار مهم و ضروری است و سهم بیشتر از پست‌های دبیرخانه مجمع  که بخشی از آن  باید از کارشناسان معرفی شده توسط کشورهای عضو تامین ‌شود، مطالبه‌ای است که باید پیگیری شود.

به هرحال ميزباني سومين اجلاس سران كشورهاي عضو GECF ، صرفنظر از مسئله گاز، هم نتيجه تعامل سازنده دولت يازدهم با جهان است و هم مقوم اين تعامل و نشان مي‌دهد كه ايران غير منزوي، مي‌تواند در بسياري از مسائل مهم جهان در مسير تحقق منافع ملي خود نقش‌آفرين باشد.

 

لينك مطلب در دنياي اقتصاد:

http://www.donya-e-eqtesad.com/news/965828/